پۆلیس ڕێگەی پێدراوە چی بکات؟ بۆیان نییە چی بکەن؟
پۆلیس لەسەر بنەمای یاسای تاوان (StGB)، یاسای ڕێکاری تاوان (StPO)، و یاساکانی تاکەکەسی ویلایەتەکان سەبارەت بە سەلامەتی گشتی (یاسای پۆلیس) کاردەکات. ئەم یاسایانە پێناسەی ئەوە دەکەن کە پۆلیس ڕێگەی پێدراوە چی بکات و چی بکات قەدەغەیە.
هەروەها دەتوانرێت تۆمەتی تاوانکاری لە دژی ئەفسەرانی پۆلیس تۆمار بکرێت. هەرچەندە سزادان لە کەیسەکانی دژی ئەفسەرانی پۆلیسدا دەگمەنە، بەڵام ئەم جۆرە ڕێوشوێنانە دەرئەنجامیان هەیە. لە کاتێکدا کە ئیجرائاتەکان بەردەوامن، لەوانەیە ئەفسەرەکە لە پلەبەرزکردنەوە یان زیادکردنی مووچە قەدەغە بکرێت. سەرەڕای ئەوەش، ڕەنگە ڕێوشوێنی دیسپلینیی- وەک کەمکردنەوەی مووچە یان دابەزاندنی مووچە- بسەپێندرێت.

پۆلیس ڕێگەی پێدراوە چی بکات؟ بۆیان نییە چی بکەن؟
ئەگەر بە ئۆتۆمبێل گەشت دەکەیت
بەپێی کۆنترۆڵی گشتی هاتوچۆ بەپێی § 36(5) StVO (رێساکانی هاتوچۆی ڕێگاوبان):
پۆلیس ڕێگەی پێدراوە کە:
داوات لێبکە بوەستیت و لە ئۆتۆمبێلەکەت دەربچیت.
داوای ناسنامە و مۆڵەتی شۆفێری و تۆماری ئۆتۆمبێلەکەت بکە.
بزانە کە ئایا سێگۆشەی ئاگادارکردنەوە و کیتی فریاگوزاری سەرەتاییت ئامادەن یان نا.
بەگشتی پۆلیس ڕێگەی پێنادراوە:
ئۆتۆمبێلەکەت بگەڕێ.
پشکنینی ستانداردی وریایی ئەنجام بدە، وەک درەوشاندنەوەی ڕووناکییەک لە چاوەکانتدا، داواکردنت لە هێڵێکدا بڕۆن، یان دەست لە لووتت بدەن.
دەتوانیت ڕەزامەندی بۆ ئەم کردارانە ڕەت بکەیتەوە. (بێدەنگی بە ڕەزامەندی دادەنرێت.) ئەگەر پۆلیسێک بیەوێت ڕووناکییەک لە چاوەکانتدا بدرەوشێنێتەوە، دەتوانیت بە ڕوونی قەدەغەی بکەیت بە وتنی:
“نەخێر، ئەمە بەشێک نییە لە وەستانی هاتوچۆی گشتی بەپێی § 36(5) StVO. بۆ ئەمە، پێویستت بە ڕەزامەندی منە، کە من نایدەم.”
تاقیکردنەوەی جەستەیی بە پێی §81a StPO:
وەرگرتنی خوێن و پشکنینی میز و پشکنینی ئارەقەکردن دەستوەردانێکی جددی لە یەکپارچەیی جەستەتدا پێکدەهێنن. دەتوانرێت تەنها لەسەر تۆمەتبارێک ئەنجام بدرێت و لە ڕووی تیۆریەوە پێویستیان بە ڕەزامەندی دادوەری هەیە.
لە پراکتیکدا زۆرجار ئەمە بە شێوەیەکی جیاواز کاردەکات. لە حاڵەتەکانی “مەترسی نزیک” (Gefahr im Verzug)، ئەفسەری پۆلیس دەتوانێت بڕیار بدات پشکنینی جەستەیی ئەنجام بدات بەبێ ڕەزامەندی دادوەر. مەترسی نزیک کاتێک بوونی هەیە کە کردەوەی دەستبەجێ پێویستە بۆ ئەوەی دواتر بیسەلمێنرێت، بۆ نموونە کە تۆ لە ژێر کاریگەری کحولدا بوویت لە کاتی پەیوەندیداردا.
لە هەر حاڵەتێکدا دەبێت ئاماژەی ڕاستەقینە هەبێت. (چاوی سوور بە تەنیا بەس نییە، هەرچەندە بۆنی کحول بە ئاماژەیەکی دروست دادەنرێت).
دەتوانیت ڕەزامەندی ڕەت بکەیتەوە:
- نەخێر، من ئەوەم ناوێت.
ئەگەر پۆلیسێک هەوڵی هەر پشکنینێکی جەستەیی بدات بەبێ ڕەزامەندی تۆ، دەتوانیت ڕوونی بکەیتەوە:
“نا، تۆ ئەوە ناکەیت؛ ئەگەرنا لە پۆستەکەتدا بەپێی § 340 StGB زیانێکی جەستەیی دەگەیەنیت.”
لەوانەیە ئەفسەرێکی پۆلیس تەنها بەهۆی ئەوەی هاوکاری نەکردنت نەتباتە وێستگەکە. ئەگەر ئەفسەرێک ئیدیعای پێچەوانە بکات، دەتوانیت بڵێیت:
“نا، تۆ ئەوە ناکەیت؛ ئەگەرنا بەپێی § 239 StGB بێبەشکردنی ئازادی نایاسایی ئەنجام دەدەیت.”
ئەگەر بە پێ گەشت دەکەیت
ئەوەی پۆلیس ڕێگەی پێدراوە بیکات:
ناسنامەکەت دیاری بکە: لەوانەیە داوای بینینی ناسنامەکەت بکەن.
ئەوەی بەگشتی پۆلیس بۆی نییە بیکات:
تۆ بگەڕێ، تەنها بە ڕەزامەندی خۆت نەبێت.
ئاگاداری: بێدەنگی بە ڕەزامەندی دادەنرێت. ئەگەر پۆلیسێک ڕایگەیاند کە بەنیازن تۆ بگەڕێن، پێویستە وەڵام بدەیتەوە بۆ ئەوەی بە ڕوونی ڕەت بکەیتەوە.
دەتوانن بڵێن:
“نا، تۆ ئەوە ناکەیت. منیش ڕازی نیم.”
ئەگەر ئەمە بڵێیت، لەوانەیە پۆلیس نەتگەڕێت.
وەک گومانلێکراور لەگەڵ §102 StPO (یاسای پرۆسەی جەزای):
بۆ ئەمەش دەبێت پێشتر گومانی تاوانی تاوانکاریت لێ بکرێت. (بۆ نموونە هەڵگرتنی مادەی هۆشبەر.)
بەڵام لە سەرەتادا بە کەسێکی ناگومانلێکراو دادەنرێت. تەنها لەو کاتەدا دەبیتە گومانلێکراو کە ئاماژە یان ڕاستی ڕاستەقینە هەبن کە ئاماژە بەوە دەکەن کە تۆ تاوانێکی تاوانکاریت ئەنجامداوە. (بۆ نموونە سووربوونی چاو نابێتە هۆی گومانلێکراو).
وەک غەیرە گومانلێکراو لەگەڵ §103 StPO:
وەک کەسێکی غەیرە گومانلێکراو، پۆلیس تەنها لەوانەیە تۆ بگەڕێت ئەگەر ڕاستی تایبەت هەبن کە ئاماژە بەوە بکەن کە گەڕانەکە ئەگەری زۆرە یارمەتیدەر بێت بۆ دەستگیرکردنی تۆمەتبارێک یان بەڵگەی پارێزراو.
بۆ نموونە، ئەمە دەتوانێت جێبەجێ بکرێت ئەگەر شتێک کە پەیوەندی بە تاوانێکی تاوانکارییەوە هەیە (کە لەلایەن کەسێکی ترەوە ئەنجامدراوە) لەبەردەم پۆلیسدا ڕادەستی تۆ بکرێت.
ئەگەر ئەفسەرێکی پۆلیس بیەوێت بەبێ ڕەزامەندی تۆ و بەبێ ئەوەی §§ 102، 103 StPO داوای بکات، تۆ بگەڕێت، دەتوانیت بڵێیت:
“تۆ ئەوە ناکەیت؛ ئەگەرنا، تۆ تاوانی دادگاییکردنی کەسێکی بێتاوان بەپێی § 344 StGB ئەنجام دەدەیت.”
ئەوەی ڕێگەت پێدراوە بیکەیت:
- ڕەتکردنەوەی لێدوان: ئەفسەرێکی پۆلیس دەتوانێت لە کاتی لێپرسینەوەیەکی نافەرمیدا هەوڵی ئەوە بدات زانیاری بەدەستبهێنێت کە دەتوانێت ئاماژە بە تاوانێکی تاوانکاری بکات. دەتوانن وەڵام بدەنەوە و بڵێن: “هیچ لێدوانێک لەسەر ئەم بابەتە نادەم”.
- ئەگەر بێدەنگ بوویت، هیچ شتێک کە دەیڵێیت، ناتوانرێت لە دژی تۆ بەکاربهێنرێت.
- سەرەڕای ئەوەش، تۆ ناچار نیت پابەند بیت بە بانگهێشتنامەکانی پۆلیس، جا چ وەک شایەتحاڵێک یان تۆمەتبارێک. تەنها بانگهێشتکردن لە داواکاری گشتی یان دادگا ناچارییە. لە هەر حاڵەتێکدا پێویستە پێشتر ڕاوێژ بە پارێزەرێک بکەیت.
- داوای ناسنامەی خزمەتگوزاری ئەفسەری پۆلیس بکە بۆ تۆمارکردنی زانیارییەکانیان. بەم وردەکاریانە دەتوانیت سکاڵای تاوانکاری و تۆمەتی تاوانکاری تۆمار بکەیت ئەگەر پێویست بوو.
- گرنگ: هەمیشە هەردووکی تۆمار بکە، چونکە هەندێک تاوان تەنها لەسەر تۆمەتێکی تاوانکاری فەرمی دادگایی دەکرێن. دەبێت لە ماوەی سێ مانگ لە دوای ڕووداوەکە تۆمەتی تاوانکاری تۆمار بکرێت. ئەم تۆمارکردنانە دەبێ لە داواکاری گشتی ئەنجام بدرێن نەک لە پۆلیس.
